ظریف: برتری در جنگ تضمین بقای آن نیست؛ درس فتح فاو را فراموش نکنیم
محمد جواد ظریف، وزیر اسبق امور خارجه، روز پنجشنبه ۲۸ آبان در نشست رونمایی و بررسی کتاب «تاریخ یک همسایگی؛ روابط ایران و عراق در گذر زمان» سخنرانی کرد و با استناد به تجربیات جنگ ایران و عراق و رویدادهای اخیر، به تحلیل ماهیت جنگ، عملکرد سازمانهای بینالمللی و درسهای استراتژیک برای سیاست خارجی پرداخت.

جنگ، ابزاری ناکام برای دستیابی به اهداف
ظریف با اشاره به «ناتوانی جنگ در برآورده کردن خواستههای جنگآوران» عنوان کرد: «در قرن بیستم و بیستویکم هیچ جنگی آغاز نشده، مگر آنکه آغازکنندگان آن یا نابود شدهاند یا دستکم به اهداف خود نرسیدهاند.» او例证 olarak جنگ افغانستان را آورد: آمریکا در ۲۰۰۱ جنگ آغاز کرد و ۲۰ سال بعد مجبور شد با همان طالبانی که برای اخراجشان جنگیده بود، مذاکره کند و زمینه بازگشت آنها را فراهم آورد.
در مورد شرایط فعلی نیز اظهار داشت: «امروز در جنگ و تجاوزی که علیه جمهوری اسلامی آغاز شده، به تعبیر اوباما، ترامپ جنگی علیه سلاح هستهای آغاز کرد که وجود نداشت و اکنون میخواهد تنگه هرمز را باز کند؛ تنگهای که باز بود.» نتیجهگیری او این بود که جنگ امکان رساندن آغازکنندگان به خواستههایشان را ندارد.
اشتباهات مشترک آغازکنندگان جنگها
ظریف با استناد به ۴۵ سال تجربه دیپلماسی، الگوی تکرارشوندهای را تشریح کرد: «آغازکنندگان جنگها، معمولاً پیش از آنکه راه درست را انتخاب کنند، همه اشتباهات ممکن را مرتکب میشوند.» در مورد حمله عراق به ایران در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ توضیح داد که صدام حسین با وعدههای افراد چون اویسی و بختیار به پیروزی سریع، حمله کرد، در حالی که اجماع بینالمللی بر سقوط ایران در کمتر از یک هفته بود. همین باعث شد شورای امنیت قطعنامه اول خود را شش روز پس از آغاز جنگ تصویب کند.
او همچنین به قطعنامه ۴۷۹ اشاره کرد که «نه واژه آتشبس دارد و نه عقبنشینی» و نماینده آمریکا در جلسه غیررسمی، خوزستان را «سرزمینهای مورد اختلاف» خواند. تا تصویب قطعنامه ۵۱۲ پس از فتح خرمشهر، هیچ اشارهای به مرزهای بینالمللی در قطعنامهها وجود نداشت.
تکرار الگو در قطعنامه ۲۸۱۷
ظریف قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت (صادره سه هفته پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران) را «شرمآور» و «همماهیت با قطعنامه ۴۷۹» خواند: «در این قطعنامه هیچ اشارهای به حمله آمریکا و اسرائیل و حملات به میناب و لامرد نشده، همانگونه که در هشت سال جنگ تحمیلی هیچ اشارهای به سلاح شیمیایی عراق نبود.» او یادآور شد که شش گزارش دبیرکل سازمان ملل استفاده سلاح شیمیایی توسط عراق را تأیید کرده، اما شورای امنیت سکوت کرد و حتی سیایا تلاش کرد جنایت حلبچه را به ایران نسبت دهد.
گزارش رسمی دبیرکل سازمان ملل نیز صریحاً اعلام کرده که «هیچیک از اتفاقات، حمله گسترده عراق در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ را توجیه نمیکند»، اما شورای امنیت این گزارش را نیز نادیده گرفت.
سه اصل استراتژیک: عدم اعتماد، هوشیاری زمانی، اتکا به مردم
ظریف سه درس کلیدی را استخراج کرد:
- نخست: در جنگ به هیچکس اعتماد نکنیم.
- دوم: در دیپلماسی به هیچکس اعتماد نکنیم.
- سوم: تصور نکنیم شرایط همواره یکسان باقی میماند.
با استناد به آیه قرآنی «وَتِلْکَ الْأَیَّامُ نُدَاوِلُهَا بَیْنَ النَّاسِ» و مثال قرهباغ (تصرف ارمنستان و بازپسگیری آذربایجان ۲۸ سال بعد)، تأکید کرد: «پیروزی امروز میتواند به شکست فردا تبدیل شود.» در مورد فتح فاو و عملیات فتح مجنون نیز یادآور شد که داشتن دست بالا در آن لحظه، تضمین برتری تا پایان جنگ نبود.
نتیجهگیری نهایی ظریف: «در بهترین شرایط، باید با تکیه بر بزرگترین سرمایه خود، یعنی مردم، از فرصتها برای خروج از شرایط جنگی استفاده کنیم. مردم در جنگ عراق، در جنگ اخیر و در فاصله ۴۰ سال میان این دو جنگ نشان دادهاند که بزرگترین سرمایه کشور هستند.»

نظرات (0)
در حال بارگذاری نظرات...