چرا نسل Z غرب عاشق «چین شدن» شده است؟ روایتی از یک ترند ۴ میلیاردی
«Chinamaxxing»؛ ترکیبی از «China» و پسوند اینترنتی «maxxing» به معنای «همهچیز را در یک چیز گذاشتن» حالا به پدیدهای تبدیل شده که مرزهای یک ترند ساده را رد کرده و به یک پرسش جدی تبدیل شده است: چرا جوانان غربی، بر خلاف والدینشان، چین را نه به عنوان تهدید، بلکه به عنوان یک سبک زندگی جذاب میبینند؟
از «تهدید چین» تا «سبک زندگی چینی»
اختصاصی رسا نشر – مهدی سوری: اگر چند سال پیش از یک جوان آمریکایی میپرسیدید چین را با چه کلمهای توصیف میکند، احتمالاً پاسخ «رقابت» یا «تهدید» بود. اما امروز، در فیدهای تیکتاک و اینستاگرام، چیز دیگری در جریان است.
هشتگهایی مثل #Chinamaxxing، #BecomingChinese و #VeryChinese از سال ۲۰۲۵ تاکنون بیش از ۴ میلیارد بازدید جمعآوری کردهاند . محتوای این ویدیوها ساده است: جوانانی که صبحها به جای قهوه سرد، آب گرم مینوشند؛ کسانی که «بادوانجین» (تمرین باستانی چینی) انجام میدهند؛ افرادی که با موسیقی «گوجنگ» ویدیو میسازند و مینویسند: «روز اول چینی شدن» .
یکی از ویدیوهای پرطرفدار، خالقش را نشان میدهد که در حال ریختن آب گرم و عسل در فنجان است و میگوید: «بدن را ریست میکنم، هالهام را ارتقا میدهم، با هر جرعه یک لِوِل بالا میروم» . این زبان، زبان گیمینگ است و همین نشان میدهد چه کسی این ترند را ساخته است.
چرا این نسل «فرق میکند»؟
پاسخ را باید در جایی جستجو کرد که این نسل اطلاعاتش را میگیرد.
فرانسوا ژان-دومنیک، تحلیلگر مسائل دیجیتال، در گفتگو با رسانههای فرانسوی این تفاوت را چنین توضیح میدهد: «نسل Z عادت دارد از تیکتاک و اینستاگرام اطلاعات بگیرد، نه از روزنامه و تلویزیون. وقتی نسل قبل هنوز ‘چین ویرایششده’ را در اخبار میبیند، جوانها در حال تماشای شهر شبانه چونگکینگ هستند و میگویند ‘اینها در ۲۰۵۰ زندگی میکنند’» .
این یک تفاوت ساده در پلتفرم نیست یک تفاوت در دریچهای است که از آن به جهان نگاه میکنند.
مرکز تحقیقات پیو در گزارش اخیر خود نشان میدهد که تنها ۲۱ درصد از آمریکاییهای زیر ۳۰ سال دیدگاه «بسیار نامطلوب» نسبت به چین دارند. این رقم برای گروه سنی ۵۰ تا ۶۴ سال به ۳۷ درصد میرسد . به عبارت دیگر، هرچه جوانتر، نگاه ملایمتر.
و این فقط آمریکا نیست. نظرسنجی فوریه امسال در فرانسه نشان داد ۸۲ درصد از جوانان اروپایی دیدگاه مثبتی نسبت به چین دارند . در سراسر ۲۰ کشور مورد بررسی، نگاه مثبت به چین از ۳۲ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۴۶ درصد در سال جاری رسیده در حالی که نگاه مثبت به آمریکا از ۵۸ درصد به ۳۶ درصد سقوط کرده است .
از «شیرینی سفید» تا «بازی سیاه»
برای درک اینکه چطور یک ترند به این اندازه فراگیر میشود، باید به جزئیات نگاه کرد.
«شیرینی سفید» (White Rabbit) یک آبنبات چینی ۶۰ ساله در فضای مجازی غرب وایرال شده. کاغذ کادوی رتروی آن میلیونها بازدید گرفته و به طرحهای تاتو، قاب گوشی و تیشرت تبدیل شده است . یک آبنبات ساده، به «نشان هویتی» تبدیل شده که جوانان غربی آن را با افتخار به نمایش میگذارند.
در سطح کلانتر، بازی «Black Myth: Wukong» بیش از ۱ میلیارد دلار فروش جهانی داشته . سریالهای کوتاه چینی بیش از ۱.۲۱ میلیارد دانلود خارجی و ۲.۳۸ میلیارد دلار درآمد ثبت کردهاند . پلتفرمهای ادبیات آنلاین چینی حدود ۳۵۰ میلیون کاربر خارجی دارند .
این اعداد یک چیز را نشان میدهند: فرهنگ چینی دیجیتال، جوانپسند و آشنا با پلتفرمها بدون ماشینآلات سنگین دیپلماسی فرهنگی، مخاطب خود را پیدا کرده است.
این «عاشق شدن» یا «فرار کردن»؟
اما چرا حالا؟ چه چیزی باعث شده جوانان غربی به دنبال «چینی شدن» باشند؟
یک ویدیوی NPR با «حسن پیکر»، استریمر محبوب آمریکایی که سال گذشته به چین سفر کرد، این پرسش را به شکلی تکاندهنده پاسخ میدهد: «زندگی هر سال بدتر میشود. من همبرگر اپلبیز میخورم که میتوانی در دیگ پنیر ذوبشده فرو کنی. اما اینها کافی نیست تا بفهمم اوضاع اینجا خوب نیست. بعد تیکتاک را باز میکنم و ناگهان ویدیویی از چونگکینگ میبینم. همه جا قطار دارند و این شهر شگفتانگیز است» .
این جمله را باید چند بار خواند. او از چین نمیگوید از نارضایتی از خانه میگوید. چین، در این روایت، آینهای است که غرب در آن به خود نگاه میکند.
«یی-لینگ لیو»، نویسنده کتابی درباره اینترنت چین، این را صریحتر میگوید: «نگاه آمریکاییها به چین تغییر کرده. و این واقعاً ریشه در ناامنی خود آمریکا نسبت به ناکارآمدیاش دارد» .
شاون یوآن، پژوهشگر مرکز امور جهانی دانشگاه نیویورک، این تفاوت را چنین توضیح میدهد: «کسانی که چین را عمدتاً از طریق تیترهای سیاسی و امنیتی میشناسند، به سمت چارچوب تهدید میروند. کسانی که چین را از طریق مواجهه روزمره و فرهنگ همتا-به-همتا میشناسند، دیدگاه متعادلتری دارند» .
وقتی پلتفرمها «قطبنما» میشوند
نکتهای که کمتر به آن پرداخته میشود، نقش خود پلتفرمهاست.
تحلیلگران اشاره میکنند که الگوریتم تیکتاک ممکن است همزمان در چند سطح عمل کند: از یک سو، محتوایی را تقویت میکند که «ناکارآمدی آمریکا» را برجسته میکند؛ از سوی دیگر، چین را جذابتر نشان میدهد . این یک توطئه نیست یک ویژگی ساختاری است. پلتفرمی که بر اساس «تعامل» طراحی شده، محتوایی را بالا میآورد که بیشترین واکنش را برمیانگیزد. و در سال ۲۰۲۶، «چین جذاب» بیشترین واکنش را برمیانگیزد.
برای نسل Z، این پلتفرمها فقط سرگرمی نیستند منبع اصلی شکلگیری جهانبینی هستند. گزارشی از شیکاگو کونسیل نشان میدهد که Zها بیش از دو برابر نسلهای قدیمیتر وقت صرف جستجوی محتوای مرتبط با چین میکنند .
واکنش غرب: از «انکار» تا «پذیرش»
این تغییر، واکنشهای متفاوتی را در غرب برانگیخته است.
برخی رسانهها با عصبانیت واکنش نشان دادهاند. «نیویورک پست» در یادداشتی نوشت: «این نشانه ناامیدی نسل Z برای فرار از هویت آمریکایی است» و آنها را متهم کرد که «از نظر زیباییشناختی، اخلاقی و سیاسی به یک ابرقدرت دیگر فرار کردهاند» . «واشنگتن پست» تلاش کرد «پیشبینی» کند که این ترند به زودی محو میشود .
اما برخی دیگر، صادقانهتر نگاه میکنند. «سیانان» نوشت: «کارشناسان معتقدند این روند لایههای عمیقتری را آشکار میکند — مانند نارضایتی بسیاری از آمریکاییها از زندگی در کشور خود، از آشوب سیاسی و خشونت مسلحانه تا سرکوب مهاجران و تنشهای نژادی مداوم» . «نیویورک تایمز» آن را «پردازش اضطراب درباره افول کشور خود» توصیف کرد .
و «گاردین» بریتانیا، شاید بهترین پاسخ را داد: «بیایید و خودتان چین را قضاوت کنید» .
یک ترند سطحی، یک تغییر عمیق
البته، باید مراقب بود. «چری وونگ»، فعال کانادایی-هنگکنگی، هشدار میدهد که این ترند میتواند «پیچیدگی هویت چینی را به مجموعهای از کلیشهها تقلیل دهد». او در ویدیویی گفت: «در سال ۲۰۲۶، ظاهراً چینی بودن ‘باحال’ است. اما قبل از اینکه سفیدپوستان بگویند آب گرم مینوشند و در ‘دوران بسیار چینی’ خود هستند، اجازه دهید بگویم: ‘دوران بسیار چینی’ اجداد من این بود که پدربزرگ و مادربزرگم معلمانشان را میدیدند که به خاطر روشنفکر بودن اعدام میشدند» .
این هشدار مهم است. اما شاون یوآن، پژوهشگر، نکته دیگری را برجسته میکند: «ترندهای سطحی میتوانند گاهی سادهترین نقطه ورود باشند، زیرا رقابتهای فرهنگی و ژئوپلیتیک مردم را به حالت دفاعی میبرد. اما محتوای سبک زندگی، میمها، میتوانند دما را پایین بیاورند. این مهم است، زیرا گفتگو معمولاً با آشنایی شروع میشود، نه با توافق» .
آنچه در پشت این ترند پنهان است
«Chinamaxxing» در ظاهر یک ترند سرگرمکننده است جوانانی که آب گرم مینوشند و درباره «چینی شدن» شوخی میکنند. اما در عمق، چیزی بزرگتر در جریان است.
برای اولین بار در دهههای اخیر، یک نسل کامل غربی نه از روی اجبار، نه از روی ایدئولوژی انتخاب میکند چین را از دریچهای متفاوت ببیند. نه از پشت فیلترهای رسانههای سنتی، بلکه از پشت صفحه گوشیهای خودشان.
این ترند ممکن است فردا محو شود. اما یک چیز واضح است: فیلتری که غرب از پشت آن به چین نگاه میکرد، توسط نسل جوان خودش شکسته شده است. و وقتی چهره واقعی یک چیز دیده شود، دیگر به سختی میتوان آن را پنهان کرد.
نظرات (0)
در حال بارگذاری نظرات...