نقش حیاتی غربالگری و سبک زندگی در کنترل موج جدید سرطان در ایران

به گزارش رسا نشر و به نقل از ایسنا، جعفر جندقی، مدیرکل دفتر بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت، در گردهمایی پویش ملی «هیچ‌کس تنها نیست؛ با هم علیه سرطان» که با شعار محوری «از پیشگیری تا درمان و تسکین» برگزار شد، با اشاره به تغییرات نگران‌کننده آمارهای ثبت‌شده، از روند صعودی بروز انواع سرطان در کشور خبر داد. طبق اعلام وی، برخی استان‌ها در سال‌های اخیر شاهد بالاترین میزان بروز استانداردشده سنی بوده‌اند.

جندقی در تشریح پراکندگی جغرافیایی این بیماری افزود: در میان مردان، استان‌های اصفهان، یزد، خراسان شمالی و آذربایجان غربی (ارومیه) در زمره مناطق با میزان بالاتر بروز سرطان قرار دارند و در میان زنان نیز استان‌های البرز، خراسان شمالی، اصفهان، یزد و فارس بیشترین میزان بروز را نشان می‌دهند.

عوامل فردی، محیطی و اجتماعی در بروز سرطان

مدیرکل دفتر بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت با تأکید بر اینکه «از هر ۱۰ سرطان، چهار مورد قابل پیشگیری است»، عوامل مؤثر بر این بیماری را به سه دسته فردی، محیطی و ساختاری تقسیم کرد. وی بیان داشت: سبک زندگی، ژنتیک، سواد سلامت و نگرش افراد در کنار مخاطرات محیطی نظیر آلودگی هوا، فلزات سنگین، سموم دفع آفات و شرایط اقتصادی – اجتماعی، نقش مستقیمی در بار سرطان دارند.

دخانیات؛ قاتل خاموش و عامل اصلی سرطان در ایران

این مقام مسئول با انتقاد شدید از عادی‌سازی مصرف دخانیات در تولیدات رسانه‌ای، اظهار کرد: در مردان ایرانی عواملی مانند مصرف سیگار، تریاک، اضافه‌وزن، رژیم غذایی نامناسب و قلیان از محرک‌های اصلی سرطان هستند. در زنان نیز علاوه بر اضافه‌وزن و عوامل عفونی، مواجهه با دود دست‌دوم و دست‌سوم دخانیات، سلامت جامعه را به‌شدت تهدید می‌کند. وی تأکید کرد که نباید مصرف دخانیات به‌ویژه در میان جوانان به یک رفتار عادی یا جذاب تبدیل شود.

اهمیت حیاتی تشخیص زودهنگام و غربالگری

جندقی با تشریح سطوح پیشگیری، راهکار اصلی کاهش مرگ‌ومیر ناشی از سرطان را تشخیص زودهنگام دانست و گفت: نرخ بقای بیماران می‌تواند از کمتر از ۳۰ درصد در مراحل پیشرفته به بیش از ۹۰ درصد در مراحل اولیه افزایش یابد. در همین راستا، نظام سلامت کشور برنامه غربالگری سه سرطان شایع را در دستور کار دارد:

• سرطان پستان: برای زنان ۳۰ تا ۶۹ سال از طریق معاینه بالینی، سونوگرافی و ماموگرافی.
• سرطان روده بزرگ: برای گروه سنی ۵۰ تا ۷۰ سال با استفاده از آزمایش‌های تشخیصی و معاینات بالینی.
• سرطان دهانه رحم: برای زنان ۳۰ تا ۶۰ سال به‌صورت دوره‌ای و ارجاع به متخصص.

وی افزود که این خدمات به‌صورت رایگان توسط ماماها و پزشکان عمومی در سطح شبکه بهداشت به حدود ۲۳ میلیون نفر از جمعیت هدف ارائه می‌شود.

خودمراقبتی؛ کلید کاهش هزینه‌های سلامت

مدیرکل دفتر بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت در پایان با تأکید بر ضرورت ارتقای فرهنگ خودمراقبتی گفت: بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، خودمراقبتی می‌تواند مراجعه به پزشک عمومی و اورژانس را تا ۵۰ درصد کاهش داده و کیفیت زندگی بیماران را به‌طرز چشمگیری افزایش دهد. آموزش خودمراقبتی نه تنها باری از دوش نظام سلامت برمی‌دارد، بلکه نقشی کلیدی در پیشگیری اولیه و ثانویه از بیماری‌های مزمن ایفا می‌کند.