شناسه یکتا درگاه ملی مجوزها

تحول دیجیتال، امروز دیگر یک انتخاب نیست؛ بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر در مدیریت و نظارت بر فعالیت‌های اقتصادی محسوب می‌شود. در ایران نیز در راستای اجرای قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار و مقابله با جعل، قاچاق و فعالیت‌های غیرمجاز، دولت به سمت حذف مجوزهای کاغذی و جایگزینی آنها با شناسه یکتا حرکت کرده است. از ۱۰ بهمن ۱۴۰۳، امکان تمدید و اصلاح پروانه‌های کسب به صورت غیرحضوری از طریق درگاه ملی مجوزها (mojavez.ir) فراهم شده است. هسته این تحول، شناسه یکتا است؛ یک کد الکترونیکی منحصر به فرد (همراه با QR Code) که جایگزین پروانه‌های کاغذی می‌شود.

 

شناسه یکتا در درگاه ملی مجوزها چیست؟

شناسه یکتا در درگاه ملی مجوزها یک کد الکترونیکی منحصر به فرد است که روی هر پروانه کسب درج می‌شود و جایگزین مجوزهای کاغذی شده است. این شناسه امکان استعلام، تمدید، اصلاح و ابطال مجوز را به صورت غیرحضوری فراهم می‌کند و مبنای ارائه خدمات دولتی و بانکی به صاحبان مشاغل است؛ به گونه‌ای که از تاریخ‌های مقرر قانونی، هیچ پروانه‌ای بدون شناسه یکتا معتبر نخواهد بود. منبع

ضرورت و اهمیت شناسه یکتا پروانه کسب

بر اساس تبصره ۷ ماده ۱ قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار، شش ماه پس از لازم‌الاجرا شدن قانون، هرگونه استعلام، تمدید یا ابطال مجوز تنها با شناسه یکتا ممکن است. همچنین دو سال پس از اجرای قانون، مجوزهایی که فاقد شناسه باشند، از نظر قانونی بی‌اعتبار تلقی می‌شوند.

به بیان دیگر، پروانه کاغذی دیگر کافی نیست و ارائه خدمات دولتی و بانکی تنها از طریق استعلام با کد ملی و شناسه یکتا امکان‌پذیر خواهد بود.

مزایا

• جلوگیری از جعل و سوءاستفاده
• کاهش زمان و هزینه‌های اداری
• امنیت بیشتر و حفاظت از داده‌ها
• سهولت دسترسی به خدمات دولتی و بانکی
• انطباق با استانداردهای بین‌المللی
• افزایش شفافیت و اعتماد عمومی

تفاوت شناسه یکتا پروانه کسب و شناسه یکتا مالیاتی

شناسه یکتا پروانه کسب و شناسه یکتا مالیاتی گرچه نامی نزدیک دارند، اما کاربرد متفاوتی دارند. شناسه یکتا پروانه کسب برای همه دارندگان پروانه الزامی است و به ثبت کسب و کار در بانک اطلاعات مشاغل کشور انجامیده و مبنای ارائه خدمات توسط ادارات و بانک‌ها قرار می‌گیرد. در مقابل، شناسه یکتا مالیاتی به سامانه مؤدیان و صورتحساب‌های الکترونیکی مربوط می‌شود و هنوز برای همه مشاغل اجباری نشده و بیشتر کسب و کارهایی را دربر می‌گیرد که مشمول قانون پایانه‌های فروشگاهی هستند.

نحوه دریافت شناسه یکتا

برای مجوزهای جدید، شناسه یکتا به صورت سیستمی و بدون نیاز به اقدام جداگانه متقاضی روی پروانه صادرشده درج می‌شود. این شناسه نشان می‌دهد که پروانه در درگاه ملی مجوزها ثبت و تایید شده و به همین دلیل از همان ابتدا قابلیت استعلام عمومی دارد. درج خودکار شناسه یکتا باعث می‌شود فرآیند دریافت خدماتی مانند افتتاح حساب بانکی، ثبت‌نام در سامانه مالیاتی، یا بهره‌مندی از تسهیلات حمایتی دولت سریع‌تر و شفاف‌تر انجام شود. همچنین از صدور پروانه‌های جعلی یا خارج از سامانه جلوگیری می‌کند، زیرا اعتبار هر مجوز فقط با وجود شناسه یکتا قابل پذیرش است.

برای مجوزهای قدیمی (کاغذی)

صاحبان پروانه‌های قبلی باید مراحل زیر را در mojavez.ir طی کنند:

1. ورود به درگاه و انتخاب گزینه «شناسه یکتا برای مجوزهای قدیمی».
2. ثبت درخواست و انتخاب نوع پروانه.
3. احراز هویت از طریق پنجره خدمات دولت هوشمند.
4. تکمیل اطلاعات خواسته‌شده.
5. بررسی و استعلام توسط سامانه و تایید محل فعالیت.
6. ارجاع درخواست به سامانه نوین اصناف.
7. پرداخت هزینه تمدید یا اصلاح.
8. دریافت پروانه الکترونیکی شامل شناسه یکتا و QR Code.

مدارک مورد نیاز

مدارک مورد نیاز برای دریافت کد شناسه یکتا باید مدارک زیر را ارائه دهید:

• اجاره‌نامه یا سند مالکیت محل
• کد پستی
• کارت ملی و شناسنامه
• گواهی پایان کار یا عدم خلافی
• تاییدیه اماکن
• تاییدیه اتحادیه صنفی

نقش درگاه ملی مجوزها

درگاه ملی مجوزها تنها یک سامانه برای ثبت و پیگیری درخواست نیست، بلکه نقش یک نقطه مرکزی را بر عهده دارد. این درگاه به عنوان هاب ثبت درخواست عمل کرده و پرونده‌ها را به سامانه‌های تخصصی هر دستگاه ارجاع می‌دهد. علاوه بر این، امکان نظارت سیستمی بر عملکرد نهادهای صادرکننده مجوز را فراهم می‌کند و در صورتی که مرجع مربوطه در زمان مقرر اقدامی انجام ندهد، بر اساس تبصره ۳ قانون، مجوز به صورت خودکار صادر می‌شود.

کارکرد دیگر این سامانه ایجاد شفافیت و جلوگیری از شکل‌گیری رانت اداری است. متقاضیان می‌توانند مسیر صدور مجوز را به طور کامل مشاهده کنند و هیچ دستگاهی امکان پنهان کردن مراحل یا ایجاد تاخیرهای سلیقه‌ای را ندارد. جایگاه این درگاه از نظر اهمیت، مشابه سامانه‌های ملی دیگر مانند سنهاب در صنعت بیمه یا شاپرک در حوزه بانکداری است که هریک با یکپارچه‌سازی فرایندها، نظم و اعتماد بیشتری در حوزه خود ایجاد کرده‌اند.

ارتباط سامانه نوین اصناف با درگاه ملی مجوزها

سامانه نوین اصناف از سال ۱۴۰۱ جایگزین سامانه ایرانیان اصناف شد و مسئول صدور مجوزهای صنفی به‌صورت الکترونیکی است. فرآیند به این صورت است:

• ثبت درخواست اولیه در سامانه نوین اصناف
• اتصال خودکار به درگاه ملی مجوزها برای نظارت و صدور کد یکتا

این مدل ترکیبی، مشابه معماری دولت الکترونیک در کشورهای توسعه‌یافته طراحی شده و به شفافیت و هماهنگی بیشتر منجر می‌شود.

چالش‌ها و ملاحظات دریافت شناسه یکتا

با وجود پیشرفت‌ها، مسیر اجرای کامل این طرح با موانعی روبه‌روست، مانند:

• مقاومت یا عدم همکاری برخی دستگاه‌ها
• مشکلات فنی سامانه‌ها (کندی یا قطعی)
• آگاهی ناکافی صاحبان کسب و کارهای کوچک
• خطا در ورود اطلاعات و تاخیر در استعلام‌ها

پیامدهای عدم دریافت شناسه یکتا

چنانچه صاحبان مشاغل برای دریافت شناسه یکتا اقدام نکنند، پروانه‌های آنها در عمل فاقد اعتبار قانونی خواهد بود. در این شرایط امکان استفاده از خدمات عمومی مانند دریافت تسهیلات بانکی، تمدید مجوز، ثبت قراردادهای رسمی یا حتی شرکت در مناقصات دولتی از بین می‌رود. علاوه بر این، نبود شناسه یکتا می‌تواند زمینه سوءاستفاده افراد سودجو را فراهم کند، چرا که مجوزهای کاغذی بدون ثبت سیستمی قابلیت جعل و دستکاری بیشتری دارند. بنابراین بی‌توجهی به این الزام، ریسک‌های جدی حقوقی و اقتصادی را برای فعالان صنفی به همراه خواهد داشت.

آینده شناسه یکتا در اقتصاد ایران

گسترش شناسه یکتا می‌تواند فراتر از حوزه اصناف رفته و به مرور زمان در تمام بخش‌های اقتصادی کشور تعمیم یابد. اتصال این شناسه به سامانه‌های مالیاتی، بیمه‌ای و بانکی، امکان ایجاد یک پروفایل واحد برای هر کسب و کار را فراهم می‌کند که تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری اقتصادی را برای دولت ساده‌تر و دقیق‌تر خواهد کرد. در بلندمدت، شناسه یکتا بستر شکل‌گیری پایگاه داده‌ای یکپارچه از کسب و کارهای ایران خواهد شد که علاوه بر کاهش فساد و رانت، می‌تواند به جذب سرمایه‌گذاری خارجی و افزایش اعتماد در فضای اقتصادی کشور نیز کمک کند.

جمع بندی

پیاده‌سازی شناسه یکتا و درگاه ملی مجوزها، گامی اساسی در جهت شفاف‌سازی، کاهش فساد اداری و تسهیل محیط کسب و کار در ایران است. عدم دریافت شناسه می‌تواند به محرومیت از خدمات اداری و بانکی یا حتی ابطال پروانه کسب منجر شود. بنابراین برای همه صاحبان مشاغل ضروری است که در اسرع وقت نسبت به دریافت آن اقدام کنند. این تحول دیجیتال، در نهایت به نفع دولت، فعالان اقتصادی و کل اقتصاد ملی خواهد بود و زمینه‌ساز شکل‌گیری یک نظام مجوزدهی کارآمد، شفاف و عادلانه در کشور خواهد شد. پیشنهاد می کنیم دیگر مقالات سایت رسا نشر را مطالعه کنید.