مشاور راهبردی رئیس مجلس درباره مذاکرات ایران و آمریکا؛ از توئیت ترامپ تا سناریوهای تنگه هرمز

روایت مهدی محمدی از تحولات منطقه، تصمیم‌های واشنگتن و معادلات تنگه هرمز

مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس مجلس، در یک فایل صوتی به تشریح آخرین تحولات منطقه، روند مذاکرات ایران و آمریکا و نکاتی درباره وضعیت تنگه هرمز پرداخته است.

به گزارش رسا نشر و به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین، مهدی محمدی، مشاور راهبردی محمدباقر قالیباف، در یک فایل صوتی درباره آخرین تحولات منطقه، مذاکرات ایران و آمریکا و مسائل مرتبط با تنگه هرمز توضیح داده است.

توئیت ترامپ و «تصمیم نوسانی»؛ توقف فعلی یک طرح نظامی

در متن این فایل صوتی، بحث با «بررسی موضع‌گیری و توئیت ترامپ» آغاز می‌شود؛ جایی که تصمیم رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، «نوسانی و شخص‌محور» توصیف شده است. بر اساس این روایت، ترامپ در پیامی توئیتری اعلام کرده به‌دلیل جریان داشتن مذاکراتی میان ایران و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس درباره تنگه هرمز و موضوع هسته‌ای، و همچنین بنا به درخواست برخی سران عرب از جمله محمد بن‌سلمان، طرح حمله به ایران را لغو کرده و قصد دارد فرصتی به این گفت‌وگوها اختصاص دهد.

به گفته محمدی، شرط اعلامی ترامپ «به نتیجه رسیدن سریع مذاکرات» بوده و در نتیجه، طرح حمله‌ای که در آستانه نهایی شدن قرار داشت، فعلاً متوقف شده است.

تحلیل وضعیت تصمیم‌گیری در آمریکا؛ تردیدهای جدی در سطح حاکمیتی

محمدی در ادامه با تأکید بر لزوم توجه به چند نکته برای فهم درست ماجرا و پیش‌بینی روندهای آتی، می‌گوید اگرچه ممکن است تصمیم از منظر نظامی «نهایی» شده باشد، اما جمع‌بندی قطعی در سطح حاکمیتی آمریکا شکل نگرفته بود. به روایت او، تردیدهای عمیقی میان تصمیم‌گیران آمریکایی وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها به «ابهام در امکان موفقیت عملیات جدید» بازمی‌گردد.

در این چارچوب، او به مجموعه‌ای از فشارهای داخلی و بین‌المللی اشاره می‌کند؛ از بحران‌های سیاسی و اقتصادی گرفته تا ارزیابی متحدان غربی، منطقه‌ای و شرقی آمریکا که معتقدند ترامپ بحرانی بی‌سرانجام ایجاد کرده است. همچنین به فعال شدن کمپین سنگین دموکرات‌ها، جدی شدن احتمال تغییر اکثریت در سنا، آسیب دیدن کسب‌وکار خانوادگی ترامپ و در نهایت «مخدوش شدن پرستیژ نظامی آمریکا» اشاره می‌شود؛ موضوعی که در این تحلیل، ناشی از آشکار شدن فاصله میان قدرت ادعایی و توان واقعی ایالات متحده عنوان شده است.

در عین حال، محمدی تصریح می‌کند ترامپ برای خروج از بحران، تمایلی به پذیرش شکست ندارد و تلاش می‌کند پرونده ایران را با «پیروزی دیپلماتیک یا نظامی» جمع‌بندی کند. او همچنین هشدار می‌دهد با کاهش نسبی تنش و سامان‌یابی فضای داخلی در آمریکا و اسرائیل، احتمال بازگشت دوباره به سناریوهای ضدایرانی وجود دارد.

گزینه‌های غیرنظامی؛ پروژه ترکیبی فراتر از حمله مستقیم

در این فایل صوتی تأکید می‌شود که گزینه نظامی تنها ابزار واشنگتن نیست و طیفی از ابزارهای مکمل نیز دنبال می‌شود؛ از جمله محاصره دریایی، جنگ روانی، عملیات شناختی برای اثرگذاری بر افکار عمومی، تلاش برای تغییر محاسبات مسئولان و تضعیف تاب‌آوری اجتماعی. در این چارچوب، راهبرد دشمن «ترکیبی و چندوجهی» توصیف شده که الزاماً به اقدام مستقیم نظامی وابسته نیست.

سه دلیل برای عقب‌نشینی موقت ترامپ از اقدام نظامی

محمدی با جمع‌بندی داده‌های موجود، تعویق تهدید نظامی را در سه محور توضیح می‌دهد:

۱) عدم دسترسی به اهداف عملیاتی

به گفته او، گزینه نظامی همچنان معتبر و در دستور کار است و طرف مقابل در پی یافتن فرصت مناسب برای وارد کردن ضربه کاری خواهد بود. در این روایت، علت اصلی لغو عملیاتِ مورد اشاره، «عدم دسترسی به اهداف مدنظر»، به‌ویژه افراد هدف‌گذاری‌شده برای ترور، عنوان می‌شود. همچنین احتمال داده می‌شود تعویق، اقدامی تاکتیکی و فریبنده باشد تا در صورت فراهم شدن شرایط، حمله مجدداً اجرا شود. بر همین اساس، بر حفظ هوشیاری در بالاترین سطح و در نظر گرفتن احتمال وقوع درگیری در هر لحظه تأکید می‌شود.

۲) تردید درباره اثربخشی طرح‌های سنتکام

محور دوم به تردید در کارآمدی برنامه‌های سنتکام بازمی‌گردد. در این تحلیل آمده است که یکی از اهداف اصلی طرح حمله، برنامه‌های موشکی و «شهرهای موشکی» ایران بوده و پرسش محوری در واشنگتن آن است که آیا طرح جدید توان خاموش کردن ظرفیت موشکی و پهپادی ایران را دارد یا نه؛ ظرفیتی که به گفته محمدی، از ابتدای درگیری‌ها تاکنون مهار آن با چالش روبه‌رو بوده است.

او نگرانی اصلی ترامپ را «ریسک شکست بزرگ‌تر»، افزایش توان تلافی‌جویانه ایران و تحمل تحقیر سنگین‌تر می‌داند و معتقد است تماس‌های برخی سران عرب، بهانه‌ای برای خروج از بن‌بست و عقب‌نشینی موقت فراهم کرده است.

۳) امید به ایجاد آشوب داخلی پیش از ضربه نظامی

محور سوم در این روایت، اتکا به ایجاد ناآرامی و آشوب داخلی پیش از اقدام نظامی است؛ الگویی که از نظر محمدی مسبوق به سابقه تلقی می‌شود. در این بخش گفته می‌شود تمرکز دشمن در شرایط کنونی، بر تبعات احتمالی افزایش قیمت بنزین قرار گرفته و اتخاذ چنین تصمیمی در این مقطع «خطای بزرگ مدیریتی و امنیتی» خواهد بود.

در ادامه تأکید می‌شود راه‌حل مشکلات ناشی از محاصره دریایی و تأمین منابع، فشار بر مردم یا افزایش ناگهانی قیمت‌ها نیست، بلکه نیازمند تدابیر خلاقانه، آگاهی‌بخشی شفاف به جامعه و مدیریت دقیق است. همچنین به مسئولان توصیه می‌شود جنبه امنیتی تصمیمات اقتصادی را در وضعیت فعلی بیش از هر زمان دیگری جدی بگیرند؛ چراکه به ادعای این تحلیل، دشمن می‌کوشد از مسیر فشار اقتصادی و ایجاد التهاب، زمینه ضربه نظامی را فراهم کند.

مذاکرات عمان و وضعیت تنگه هرمز؛ از «مسیر جنوبی» تا مدیریت بازار انرژی

در بخش دیگری از این فایل صوتی، به مذاکرات جاری در عمان پرداخته می‌شود. مطابق این روایت، گفت‌وگوها همچنان در جریان است و نتیجه آن به‌صورت قطعی قابل پیش‌بینی نیست. در عین حال، «موضع اصولی و ثابت» در این تحلیل، عدم پذیرش «مسیر جنوبی» و ضرورت شکل‌گیری قالبی توافق‌شده برای اعمال ترتیبات مدنظر ایران عنوان می‌شود؛ موضوعی که به گفته محمدی، با چارچوب‌های گذشته و شروط تعیین‌شده همخوانی دارد.

در ادامه درباره تنگه هرمز گفته می‌شود تا زمان تداوم درگیری‌ها، انسداد آن «منطقاً باید ادامه یابد»، زیرا در شرایط مواجهه نظامی، بازگشایی تنگه معنای عملی ندارد. همچنین تأکید می‌شود ترتیبات بازگشایی یا مدیریت آبراه‌ها، از جمله تنگه هرمز، باب‌المندب، دریای سرخ و کانال سوئز، نباید به افت قیمت در بازار جهانی انرژی منجر شود. در این چارچوب، ابزارهای ایران برای مدیریت بازار انرژی «ترکیبی و چندبعدی» توصیف شده است.

جمع‌بندی؛ وضعیت شکننده و توصیه‌های چهارگانه برای مدیریت شرایط

محمدی در جمع‌بندی، شرایط موجود را «موقت، شکننده و گذرا» توصیف می‌کند و تغییر نیت دشمن را بعید می‌داند. او مجموعه‌ای از اقدامات ضروری را برای عبور از این مقطع پیشنهاد می‌کند:

• ارتقای سطح هوشیاری به بالاترین میزان ممکن.
• اعطای فرصت لازم به دیپلماسی.
• حفظ و تقویت اجماع داخلی.
• پرهیز از تصمیمات شوک‌آور در محیط داخلی و اقتصادی.

در پایان این روایت تأکید می‌شود ترکیب این راهبردها می‌تواند مدیریت شرایط حساس فعلی را با ثبات و اطمینان بیشتری ممکن کند.