اختلال شدید GPS در اطراف تهران / نقشه‌خوان‌ها سردرگم شدند

در مناطق جنوبی تهران، میزان اختلال در سطح متوسط (بین ۲ تا ۱۰ درصد) قرار دارد.

در مناطق شمالی، غربی، شرقی و مرکزی تهران، تداخلی گزارش نشده است.

اما در نوار میان‌تهران تا کرج و همچنین شهر کرج، اختلال شدید (بیش از ۱۰ درصد) گزارش شده؛ این اختلال از جنوب کرج تا پرند و از شمال تا آسارا را در بر می‌گیرد.

همچنین در شرق تهران، تا محدوده آبعلی نیز تداخل شدید سیگنال‌های GPS ثبت شده است.

ابزار GPSJAM با تحلیل داده‌های پروازی و ارتباطی از طریق منابع باز، به کاربران کمک می‌کند تا تصویر کلی‌تری از وضعیت سیگنال‌ها و میزان اختلال احتمالی در مناطق مختلف به‌دست آورند. با این حال، خود منبع هشدار داده که ممکن است برخی داده‌های روزانه ناقص یا به‌روزرسانی نشده باشند.

در روزهایی که استفاده از نقشه‌های آنلاین، خدمات تاکسی اینترنتی و موقعیت‌یابی از طریق تلفن همراه بیش از همیشه رایج است، اختلال در سامانه‌های GPS می‌تواند اثرات گسترده‌ای بر دقت و عملکرد این سرویس‌ها داشته باشد.

GPS چیست؟

GPS یا سامانه موقعیت‌یاب جهانی (Global Positioning System)، یک سیستم ناوبری ماهواره‌ای است که امکان تعیین موقعیت جغرافیایی دقیق را در هر نقطه از زمین فراهم می‌کند. این سیستم در دهه ۱۹۷۰ توسط وزارت دفاع آمریکا طراحی شد و از دهه ۱۹۹۰ برای استفاده عمومی در دسترس قرار گرفت.

نحوه کار GPS:

• GPS شامل ۲۴ ماهواره فعال در مدار زمین است که در هر زمان دست‌کم ۴ ماهواره بالای افق هر نقطه از زمین حضور دارند.
• گیرنده GPS (مثلاً در گوشی هوشمند یا خودرو) با دریافت سیگنال از چند ماهواره، مکان دقیق کاربر را با دقت چند متری محاسبه می‌کند.

کاربردهای GPS:

• مسیریابی خودروها، هواپیماها و کشتی‌ها
• مکان‌یابی در تلفن‌های همراه
• خدمات امداد و نجات و نظامی
• کشاورزی دقیق، مهندسی عمران و مدیریت ناوگان
• کنترل سیستم‌های حمل‌ونقل و حمل‌ونقل هوشمند شهری

چند آمار قابل توجه:

• حدود ۶ میلیارد دستگاه GPS فعال در جهان وجود دارد (آمار ۲۰۲۴).
• بازار جهانی GPS تا سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار ارزش‌گذاری شده است.
• دقت GPS استاندارد برای عموم بین ۳ تا ۵ متر است و برای کاربردهای نظامی یا صنعتی، دقت می‌تواند به زیر یک متر برسد.

بر اساس گزارش اتحادیه جهانی ارتباطات موبایلی (GSMA)، بیش از ۶ میلیارد دستگاه موبایل در جهان به GPS مجهز هستند و روزانه حدود ۳۰ میلیارد درخواست موقعیت‌یابی از سوی دستگاه‌ها به سامانه‌های موقعیت‌یاب ارسال می‌شود. همچنین، آژانس فضایی اروپا تخمین زده که بیش از ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی کشورهای توسعه‌یافته به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به موقعیت‌یابی ماهواره‌ای وابسته است.

در ایران نیز خدماتی چون اسنپ، تپسی، بلد، نشان و رادارهای پرواز به‌شدت به دقت سیگنال‌های GPS وابسته‌اند. اختلال در این سیگنال‌ها می‌تواند علاوه بر سردرگمی کاربران، خطرات احتمالی برای وسایل نقلیه خودران و خدمات اورژانس ایجاد کند.