خانه زینت الملک، خانه جهانی شیراز

در خیابان لطفعلی خان زند شیراز در ضلع غربی نارنجستان قوام، بنایی زیبا و باشکوه قرار دارد. ساخت این خانه قاجاری در سال ۱۲۹۰ هجری توسط علی محمد خان قوام الملک دوم صورت گرفت. این خانه محل سکونت قوام‌ها بوده که از طریق دری در زیرزمین به نارنجستان قوام راه داشت. ازاره‌های سنگی حجاری و مشبک کاری شده که از سنگ گندمک ساخته شده، دور تا دور حیاط دیده می شود که به منظور نورگیری و تهویه هوای زیرزمین خانه به این شکل مشبک و تزیین شده‌اند.

خانه زینت الملک بیش از بیست اتاق با گچبری، نقاشی و آیینه کاری‌های بسیار نفیس و چشمگیر دارد که در طبقه اول به یکدیگر راه دارند، یعنی برای وارد شدن از اتاق‌های شمالی به جنوبی، نیازی به رفتن به حیاط نیست. پنجره‌های ارسی با شیشه‌های رنگی نیز، هنگام تابش نور خورشید، انعکاسی زیبا بر روی دیوارها و زمین دارد که بسیار زیباست. در کنار تزیینات دیوارها، سقف چوبی اتاق‌ها با طرح و نقش پرندگان، جانوران و گل و بته، فضای بسیار زیبایی را به وجود آورده است.

علاوه بر موارد گفته شده، این خانه تنها منزلی در شیراز محسوب می‌شود که زیرزمین آن در سرتاسر بنا قرار دارد. این زیرزمین در گذشته محلی برای نگهداری خوراکی و لوازم دیگر بوده و در زمان حیات بانو زینت الملک، جایگاهی برای کمک به نیازمندان و تهی دستان و امور خیریه مخصوص بانوان بوده و دارای آجرکاری‌های بسیار زیبا و دیدنی است.

زینت الملک زنی خیر و نیکوکار بود و همیشه دستانش برای یاری به مستمندان گشاده بود. وی از خاندان قوام الملک است که نسبتشان به حاج ابراهیم کلانتر(اعتمالدوله شیرازی) باز می‌گردد که در دوره‌های مختلف، حکمران و کلانتر شهر شیراز بوده‌اند. او دختر حبیب الله قوام(قوام چهارم) و همسر فروغ الملک بوده است.

در مرکز شهر لندن – و البته پایتخت‌های چند کشور دیگر – موزه‌ای به نام موزه مادام توسو قرار دارد که در آن تندیس‌های مومی از افراد مشهور و تاریخ‌ساز، ساخته و نگهداری می‌شود. بنیانگذار این موزه، مادام توسو در قرن هیجدهم میلادی است که شبیه این موزه را در ایران و در خانه زینت الملک و در چند شهر دیگر می‌توان دید.

این روزها که شیراز دوباره به جریان زندگی عادی خودش برگشته است و بهترین زمان برای سفر به آنجا است، اگر راهی این شهر شدید، بازدید از این خانه و موزه را از دست ندهید.